حقيقت توبه توبه ، يك حالت درونى است كه از قلب انسان سرچشمه مىگيرد . در واقع مىتوان گفت : حقيقت توبه ، بيش و پيش از آنكه يك عمل باشد ، يك حالت درونى و باطنى است . حالت ارزشمندى كه از دنيا و آنچه در آن است ، ارزشمندتر است . ماهيّت اين حالت ، با ذكر يك مثال ، روشن‌تر خواهد شد . استاد بزرگوار ما ، مرحوم آيت الله العظمى بروجردى ( رحمةالله ) نقل مىكردند : زمانىكه من در بروجرد زندگى مىكردم ، با يك ملّاى مكتبى كه در مكتب خانه به كودكان درس مىداد ، كارى داشتم و نزد او رفتم . در هنگام صحبت ، يكى از شاگردان او وارد مكتب شد . ملّاى مكتب با ديدن او به من گفت : اين نوجوان ، مجسّمهء شرم و حيا است و من با حياتر از او نديده‌ام . وقتى علّت را جويا شدم ، گفت : چند روز پيش ، مادر اين نوجوان نزد من آمد و از او شكايتى داشت و قرار شد او را تنبيه كنم . اين پسر از اين‌كه نزد من رسوا شده است ، بسيار خجالت زده و شرمنده شد ، به‌قدرى كه وقتى مىخواستم به دست او چوب بزنم ، با حالت سرافكندگى در مقابل من ايستاده بود و از شدّت شرمندگى ياراى بلند كردن دست خويش را نداشت . سر او به پائين افتاده بود و دست‌هايش رها بود و حالت خجالتى كه سراسر وجودش را فراگرفته بود ، به او اجازه نمىداد دست خود را بالا بياورد كه من به آن چوب بزنم حالت توبه آن است كه انسان خود را واقعاً مقصّر بداند و در برابر خداوند متعال